THẮP LÊN NIỀM TIN Ở LÝ SƠN

          Trên trang thơ “Núi Ấn sông Trà”, một bạn trẻ viết: “Về đi anh ta thăm đảo Lý Sơn/Với những di tích quốc gia, với chùa Hang, chùa Giếng/Với lễ hội cầu ngư, lễ khao lề thế lính/Với hương quê của vị tỏi, vị hành”. Quả đúng như thế, những ai đã từng đặt chân tới Lý Sơn không khỏi xuýt xoa, tâm hồn lâng lâng bay bổng với cảnh sắc và con người nơi đây. Để rồi khi xa đảo, lòng vẫn xao xuyến nhớ cảnh, nhớ người, nhớ giọng nói nằng nặng đặc trưng của những con người đang ngày đêm bám đảo, bám biển, là những “cột mốc sống” khẳng định chủ quyền biển đảo bất khả xâm phạm của Tổ quốc.

1. Từ thành phố Quảng Ngãi xuôi hướng Đông khoảng 20 km là tới cảng Sa Kỳ. Từ đây, xuôi tàu cao tốc khoảng 45 phút là du khách có thể đặt chân tới đảo Lý Sơn. Từ tháng 4 năm 2007 về trước, khi tỉnh Quảng Ngãi chưa đưa vào vận hành tàu cao tốc, người dân phải đi lại bằng tàu gỗ. Nếu trời yên biển lặng, phải mất bốn tiếng đồng hồ. Tuy nhiên, tàu gỗ không thể neo gần bờ mà phải “dừng” cách bờ khoảng một cây số, và người dân được “tăng bo” bằng thuyền thúng từ tàu gỗ lên bờ. Do đó, nguy hiểm luôn rình rập với người dân khi chẳng may gặp gió lớn hay sóng dữ. Thầy giáo Lê Văn Linh, giáo viên trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, huyện Sơn Tịnh, có thời gian dạy học ở Lý Sơn 12 năm nhớ lại, trong một lần về đảo, thuyền của thầy gặp gió to và bị lật úp. Với “kinh nghiệm sóng gió của một nhà giáo”, thầy đã quẳng hết đồ đạc rồi xoải tay vừa bơi, vừa kêu cứu. Khi đoàn người đang ngoi ngóp giữa biển, thì may mắn được một tàu cá đi qua cứu vớt. Một phen thoát chết, nhưng do không có phương tiện nào khác nên mỗi lần ra vào đảo, thầy và người dân vẫn phải “chung thuỷ” với thuyền gỗ và thuyền thúng.

Giờ đây, chiếc thuyền gỗ đã lùi vào quá khứ, thay vào đó là những con tàu cao tốc sạch sẽ, hiện đại, như chàng Phù Đổng dũng mãnh khoát đôi tay rắc chắc rẽ sóng đưa nhân dân ra vào đảo. Tất nhiên, những ngày biển động, thời tiết xấu, lực lượng chức năng sẽ cấm tàu. Thế nên, chúng ta chỉ có thể ra đảo vào những ngày trời yên biển lặng. Du khách có thể leo lên boong tàu thoả sức ngắm nhìn trời - biển. Ngược tàu cao tốc, từng đoàn thuyền đầy ắp cá đang về cảng Sa Kỳ mang theo những người đàn ông với làn ra rắn rỏi, ánh mắt vui tươi, háo hức mong gặp lại vợ con sau cả tháng ròng bám biển. Từng đàn hải âu tung cánh lượn ngang trời… Tất cả thật thanh bình.  

Và rồi, trước mũi tàu, đảo Lý Sơn hiện ra như một viên ngọc bích điểm xuyết giữa màn nước biển xanh đến nao lòng. Những hàng dừa thân cao vút, hiên ngang giữa bão gió nhưng dịu dàng chở che cho con người suốt bao đời nay. Cầu cảng tấp nập tàu thuyền vào ra. Những nhà cửa tường vôi san sát. Những nấm mộ nằm trắng chân núi, “chen chân” ven đường làng hoặc rải rác giữa những cánh đồng tỏi, trong vô số những nấm mồ đó, có những chiếc không có hài cốt – mà người dân gọi là mộ gió. Mộ gió là mộ của những chiến binh Hoàng Sa năm xưa, hay của những ngư dân Lý Sơn đã nằm lại giữa lòng biển cả. Đằng sau những ngôi mộ ở Lý Sơn là những câu chuyện kỳ bí về mảnh đất này của hàng trăm năm trước, khi những người đầu tiên ra đây khai thiên lập địa…; hay những điều ly kỳ trong buổi lễ “sư phan”, gọi hồn những người đàn ông của đảo tử nạn khi mưu sinh trên biển.

Tàu cập đảo. Hàng trăm người tay bắt mặt mừng như thể bao ngày gặp lại. Có lẽ mừng nhất là người nhà của những phụ nữ vừa “vượt cạn” từ đất liền trở về. Cả nhà tíu tít, rộn ràng bên em bé còn đỏ hỏn; người dân đảo cũng hớn hở, vui mừng vì đảo có thêm một thành viên mới. Một cô giáo trẻ với ánh mắt hân hoan, vui sướng vì hôm nay, người yêu của cô từ đất liền ra thăm và hẹn ngày tổ chức đám cưới… Cứ thế, mỗi ngày, từng chuyến tàu cao tốc ra đảo mang theo bao tâm sự, khao khát đôi bờ.  

2. Còn bạn, người dân đảo biết ngay là khách phương xa mà chẳng cần nghe giọng nói. Thế nên, đã là khách, bạn sẽ được chủ tiếp đón nồng hậu, cho đi “xe ôm ké” miễn phí, hay nhận được sự giúp đỡ hết sức nhiệt tình nếu bạn cần gặp ai hay tìm hiểu một vấn đề gì đó. Dù bạn có đến đảo một mình, cũng cảm thấy như đang ở “làng mình” và chẳng sợ lạc đường hay không có chỗ tá túc. Tôi thuê một chiếc xe máy để “phượt” trên đảo. Chủ nhà dặn: “Chú nhớ đi đúng luật, cài quai mũ kẻo bị công an phạt đấy!”. Cái này ở phố thì đương nhiên rồi, nhưng ở đảo, đây là câu cửa miệng người ra nhắc nhau mỗi khi tham gia giao thông. Vậy nên ở đây không có chuyện phóng nhanh, vượt ẩu, gây tai nạn rồi bỏ chạy, bị phạt do mắc lỗi này nọ. Có thể lý giải là ở đảo, đi đâu mà vội, với lại phương tiện giao thông không dày đặc như Hà Nội, Sài Gòn… song cái chính là ý thức của người dân. Họ phòng và giữ cho nhau, đó mới là điều quan trọng.

Điều thú vị nữa khi tham gia giao thông ở đảo, đó là để khỏi quên chìa khoá xe, tốt nhất không nên… rút chìa khoá khi ta đi đâu đó. Còn con “chiến mã” thì cứ để gọn ở lề đường là được. Những người già ở đảo nói rằng, ở đây chưa từng xảy ra vụ mất trộm vặt nào, huống hồ cái xe máy. Còn nếu như bạn quên, thì người dân sẽ cất hộ cẩn thận cho bạn. Ngẫm lại, căn bệnh cảnh giác của người thành phố có lẽ thừa thãi với người Lý Sơn.

3. Tới Lý Sơn, bạn có thể mải mê khám phá chùa Hang, chùa Đục, hang Câu, miếu bà Chúa Ngọc, đình làng An Hải, dinh Bà Roi, giếng Vua, miệng Núi lửa, Âm Linh Tự và cả những ngôi mộ cổ, mộ gió. Đặc biệt, khi bạn lên đỉnh miệng núi lửa, vốn được hình thành từ hàng triệu năm về trước, cả huyện đảo cùng trời biển sẽ hiện ra dưới chân bạn xanh - đẹp đến mê hồn. Những cánh đồng tỏi xanh rờn vuông vức hiện lên trên nền trắng của cát, con đường độc đạo của đảo như một lằn chỉ uốn lượn bên tấm lụa xanh biếc ngút tầm mắt của biển. Miệng núi lửa nay đã được cải tạo, trở thành hồ chứa nước Thới Lới với diện tích trên 10 héc ta, dung để tưới cho hơn 60 héc ta tỏi và hàng nghìn người dân có nước sinh hoạt. Đây thực sự là điểm tham qua không thể bỏ qua khi tới hòn đảo này.  

Những hiện vật thu được trong những đợt khảo cổ ở Lý Sơn cho thấy, từng có một thời, Lý Sơn là nơi giao thương giữa các chủ nhân của nhiều nền văn hóa, có cả Đông Sơn xen với Sa Huỳnh, có Champa lẫn với một số nền văn minh ở Đông Nam Á. Điều này đã thu hút sự quan tâm của rất nhiều nhà khảo cổ trong và ngoài nước, cũng như tạo nên sự hấp trong con mắt khách phương xa… Đảo có nhiều hoạt động văn hóa truyền thống của ngư dân miền biển như Lễ hội đua thuyền tứ linh đầu xuân, Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa vào tháng 2 và tháng 3 (Âm lịch) hàng năm… Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ nhiều tư liệu quan trọng minh chứng quần đảo Hoàng Sa là của Việt Nam.  

Tới Lý Sơn, du khách cũng được thưởng thức những hải sản độc đáo “ngon, bổ, rẻ” như món rong bìm bìm - một loại rong biển dường như chỉ có ở vùng biển này. Mực ở đây to, trắng và thơm ngon. Nhiều loài ốc, cá biển ở những vùng biển khác phải ganh tị. Món canh cá tà ma chua cay có vị ngọt đậm đà, săn chắc và màu sắc bắt mắt, không “đụng hàng” với bất kỳ món đặc sản nào. Thực khách cũng sẽ được “khuyến mại” những nụ cười tươi rói, hồn hậu, thật thà chân chất của chủ quán cùng những câu chuyện càng nghe càng hấp dẫn, kỳ bí đến vô tận về hòn đảo này. Và khi đã ngà ngà say, bạn có thể ngả lưng trên võng ở gian ngoài nhà hàng, hay nằm trên phản của chủ nhà, dưới làn gió biển hiu hiu mát rượi, đánh một giấc ngon lành như ở nhà mình mà không phải nề hà, e ngại.

Tất nhiên, tỏi là đặc sản, trở thành thương hiệu nức tiếng của Lý Sơn. Tỏi có mặt ở khắp nơi trên đảo: trong giỏ ở quán ăn, treo lủng lẳng ở cửa nhà, chất thành đống trong sân, bày bán ở chợ. Những ánh tỏi nhỏ bé, trắng phau, giòn thơm và có vị cay không thể lẫn với những loại tỏi khác. Tỏi mồ côi ở Lý Sơn có thể ngâm rượu và dùng làm thuốc chữa nhiều lại bệnh về hô hấp, tiêu hoá, xương khớp… Điều kỳ lạ là giống tỏi này chỉ sống ở trên cát trắng ở hòn đảo đầy nắng gió, giống như triết lý về sự vượt khó vươn lên để gặt hái quả ngọt của bao thế hệ người dân nơi đây. Khi ra về, khách phương xa không quên mua vài ký tỏi để làm quà. Và khi người nhận cầm những ánh tỏi trắng thơm trên tay, họ sẽ nghĩ ngay tới Lý Sơn.

Điều đặc biệt khiến chúng ta phải cảm phục, trân trọng, đó là người dân đảo sống đoàn kết, đùm bọc lẫn nhau. Một cán bộ huyện nói rằng, những ngày biển động, đảo lớn, đảo bé bị cô lập hoàn toàn và người dân lúc đó không thể không giúp nhau về cái ăn, cái mặc. Nếu như kiểu “đèn nhà ai nấy rạng” như người thị thành chắc họ chết đói mất!

4. Ngày 28/9/2014, dự án cấp điện từ hệ thống điện quốc gia cho huyện đảo Lý Sơn bằng cáp ngầm chính thức đi vào hoạt động. Đây là niềm mong ước bao đời nay của người dân huyện đảo, một tiền đề quan trọng để phát triển du lịch, phát triển kinh tế biển và nâng cao đời sống của hơn 2 vạn người dân đang sinh sống nơi đảo tiền tiêu. Nếu như trước đây, người dân chỉ được sử dụng điện 6 giờ mỗi ngày từ nguồn phát điện bằng diesel, thì đến hôm nay, người dân huyện đảo Lý Sơn đã được sử dụng điện lưới quốc gia liên tục, ổn định 24 giờ mỗi ngày. Tết Ất Mùi này, sau hơn 20 năm thành lập, Lý Sơn sẽ được đón Giao thừa giữa lung linh ánh điện, thỏa khao khát của những người dân can trường nơi đầu sóng ngọn gió, thắp lên hy vọng để bà con vươn lên làm giàu từ biển./.