ẤM TÌNH TẾT THA PHƯƠNG...

Với hơn 220.000 người Việt đang học tập, sinh sống tại vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc), không phải ai cũng có điều kiện trở về quê hương đón Tết. Vì thế năm nào cũng vậy, mỗi dịp cận Tết, nhà hàng Minh Ký của vợ chồng anh Ngô Càn Minh, ở số 536/1 nằm trên đường Khang Ninh, thành phố Đài Bắc, đông đảo người Việt lại tụ tập tại đây để cùng nhau sửa soạn Tết. Anh Ngô Càn Minh, từ Sài Gòn sang Đài Loan đã hơn 20 năm chia sẻ: Đã mấy chục năm đón Tết xa Tổ quốc, thế nên được gặp đông đảo bà con, anh thực sự xúc động như gặp lại những người thân yêu nhất của mình. Tất niên tại nhà hàng cũng là dịp để anh tri ân những người Việt tại Đài Loan đã chung lưng đấu cật cùng vợ chồng anh trong suốt những tháng ngày cơ cực khi đặt chân tới mảnh đất này, tạo cơ hội cho bà con có một cái Tết xa quê – tuy chưa thể bằng ở Việt Nam, nhưng ấm cúng, thắm đượm tình người con đất Việt.

Những người Việt Nam dự buổi tất niên thuộc nhiều thành phần: trí thức, lao động, cô dâu. Họ mang theo cả thế hệ “F2” để các cháu cảm nhận được không khí Tết truyền thống quê ngoại. Mọi người tíu tít hỏi thăm sức khỏe, tình hình công việc, chia sẻ những kỷ niệm đón Tết tại quê nhà thuở ấu thơ và cùng nhau gói bánh chưng xanh, trang trí ban thờ, đào quất, mâm ngũ quả… Dù tất niên xa quê, nhưng từ lá dong, lạt giang, gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, khuôn làm bánh đều đủ cả. Nồi luộc bánh chưng cũng đã được chất củi đun. Nhiều người mắt đã cay cay, không phải vì khói bếp lan tỏa khắp nơi, mà xúc động trước tình cảm của những người con xa quê dành cho nhau.  

Chị Trương Thị Bích ở Lý Nhân, Hà Nam sang làm giúp việc gia đình tại Đài Loan từ năm 2003. Năm đầu tiên sang đây, chị được cùng cộng đồng người Việt tại Đào Viên tổ chức ăn tất niên. Năm nay, chị được về Đài Bắc ăn Tết cùng mọi người, và cứ thế đã 11 cái Tết chị xa tổ ấm gia đình. Ngày Tết, khi những phụ nữ tất bật chăm lo cho gia đình, chồng con, thì chị lại tất tả khăn gói sang Đài Loan đi lo Tết cho người khác để kiếm tiền thu vén cho con cái học hành. Những lúc như thế này, nỗi nhớ nhà, nhớ chồng con, bố mẹ, quê hương trong chị lại trỗi dậy. Chị Bích tâm niệm, vì mưu cầu cuộc sống nên bản thân phải bươn chải, hy sinh một đoạn ngắn của cuộc đời để có thể làm gì đó cho tương lai của mình và con cái ở quê nhà. Chị Bích kể: “Buồn nhất là 3 năm đầu tiên khi sang đây. Bữa cơm 30 Tết xa quê mà nước mắt lưng tròng. Song tôi nghĩ phải đặt niềm tin và nghị lực cho mình. Tôi may mắn được nhà chủ rất tốt bụng và hết sức tạo điều kiện, nên phải cố gắng để làm sao đời con không khổ như mình. Đã bước chân ra đi làm việc tha phương thì phải xác định khổ hơn ở nhà. Tôi mong thế hệ của chúng tôi ra đi làm việc ở nước ngoài, thì thế hệ con cháu ở trong nước có công ăn việc làm ổn định, sẽ không phải tha phương làm thuê nữa”.

Giống như chị Bích, chị Đặng Thị Phương Lan, quê ở Thanh Ba, Phú Thọ, sang làm giúp việc gia đình tại Đài Loan đã được 12 năm. Chị chỉ có thể về thăm gia đình vào dịp hè, khi đó gia đình chị mới được sum vầy bởi đứa con lớn của chị đang du học ngành Văn hóa tại Nhật Bản. Theo chị Lan, là một người mẹ, người vợ, những ngày giáp Tết ai cũng muốn về ăn Tết với gia đình, bởi chỉ có ở Việt Nam, chúng ta mới có thể hưởng một cái Tết trọn vẹn, đầy ý nghĩa nhất. Mở trang Facebook cho chúng tôi cùng xem, chị Lan cho biết, anh chị và các con có thể lên mạng nói chuyện với nhau bất cứ lúc nào. Mỗi đêm Giao thừa xa quê, đón Tết Việt qua… webcam, chị lại thấy mình như có lỗi với gia đình. Song, những buổi tất niên, gặp mặt đầu Xuân, những chương trình văn nghệ do cộng đồng người Việt ở Đài Bắc tổ chức đã giúp những người con xa quê xích lại gần nhau hơn, cảm thấy nghĩa tình ấm áp như đang ở quê nhà.

Với chị Nguyễn Thị Liên Hương, giảng viên tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam tại Đại học Đài Loan (Trung Quốc), Tết Ất Mùi này là thêm một mùa Xuân chị đón Giao thừa xa Tổ quốc. Dẫu biết rằng, thời buổi công nghệ thông tin hiện đại, chỉ cần một cái nhấp chuột trên máy tính, chị đã có thể kết nối, trò chuyện với người thân ở Hà Nội, nhưng cứ nhắc đến Tết, chị lại rưng rưng, đôi khi ngẩn ngơ chẳng làm được việc gì. Là một phụ nữ thành đạt, năng động, tuy quanh năm bận bịu với công việc giảng dạy, biên soạn giáo trình dạy tiếng Việt cho học sinh sở tại, rồi chăm sóc con cái song chị nhớ Việt Nam, nhớ Hà Nội, nhớ mẹ, nhớ người cha quá cố nhất là mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Chị kể, hễ nhìn thấy một cành đào, một cành mai, hay nghe một giai điệu bài hát về Tết tự dưng chị lâng lâng và cứ nghĩ giá như mình được về nhà. Chị Hương bảo, với người Việt xa quê, chỉ một hình ảnh về Tết, dù rất mơ hồ, cũng khiến họ bồi hồi da diết. Để các con nhỏ của mình hình dung về Tết quê ngoại, chị Liên Hương đã chuẩn bị bánh chưng, bánh tét, giò chả, bánh cốm, nem cuốn... Chị cho các con mặc áo dài truyền thống, cùng chồng tét bánh chưng xanh để cả nhà cùng thưởng thức hương vị dẻo thơm, ngọt ngào, đậm đà Tết Việt. Với chị, âm nhạc cũng là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn con trẻ thêm yêu cái Tết quê ngoại, vì thế cậu con trai 7 tuổi Ngô Thừa Hạo của chị đã thuộc lòng giai điệu bài hát “Ngày Tết quê em”. Mỗi khi được mẹ bật bài hát này lên, tâm hồn thơ ngây của cậu đã có thể mường tượng về cái Tết đầm ấm của quê mẹ và lẩm nhẩm hát theo: “Tết Tết Tết Tết đến rồi, Tết đến trong tim mọi người… Dù đi đâu ai cũng nhớ, về chung vui bên gia đình”.

Với cuộc sống hiện đại ngày nay, sẽ không quá khó để kết nối những người con xa quê với người thân ở Việt Nam. Những ngày giáp Tết, qua Facebook, mẹ chị nói với con gái rằng bà mới đi sắm Tết về. Với người con xa Tổ quốc như chị, hai tiếng “sắm Tết” thật thiêng liêng, chất chứa bao kỷ niệm ấu thơ. Lúc đó, chị muốn cùng mẹ hòa mình vào dòng người ở phố xá Hà Nội đông đúc, được điểm xuyết bằng những cành đào quất Nhật Tân, bưởi Diễn, được xách giỏ theo mẹ ra chợ Bưởi và trở về tay xách nách mang nào là măng, miến, mộc nhĩ, nấm hương, giò chả, dưa hành…

Những người Việt tôi gặp tại đây, mỗi người một công việc, cương vị khác nhau song đều nói rằng, người Đài Loan tôn trọng tín ngưỡng của những người di dân mới, nên họ hoan nghênh người Việt đón Tết Nguyên đán theo tập quán của dân tộc. Tết của người Đài Loan không có bánh chưng, bánh tét, vì thế họ rất tò mò về những nét độc đáo trong văn hóa ẩm thực ngày Tết của ta. Chị Trương Thị Bích cho biết thêm: Bất cứ người Đài Loan nào muốn tìm hiểu về Tết Việt, chị luôn vui vẻ giải thích để họ hiểu rằng Tết truyền thống của Việt Nam không giống như ở các nước khác và rất đặc biệt.

Có người hỏi chị Bích là tại sao Tết Việt Nam lại gói bánh chưng vuông? Chị giải thích rằng bánh chưng dẻo thơm, kết dính tượng trưng cho khối đoàn kết của Việt Nam, “trời tròn đất vuông”. Trong bánh chưng có rất nhiều thành phần, từ hạt gạo nhỏ mang nặng mồ hôi nước mắt của người nông dân, lá dong bên ngoài thể hiện sự đùm bọc của cha mẹ, của đất nước với người con Việt Nam. Vì thế rất nhiều người Đài Loan đã hiểu được biểu tượng rất đẹp của bánh chưng xanh.

Trở về Việt Nam, tôi nhận được những lời chúc mừng năm mới “mạnh khỏe, hạnh phúc, thành đạt” của cộng đồng người Việt tại Đài Loan. Những lời chúc chẳng bao giờ sáo mòn, cũ kỹ, luôn chất chứa nghĩa tình ấm ám của những người “con Lạc, cháu Hồng”. Với tôi, họ thực sự là những sứ giả, những nhà ngoại giao nhân dân đem hình ảnh đặc sắc của Tết Việt tới bạn bè quốc tế./.